Verander je verhaal als trader

Change your story, change your life
— Tony Robbins

Waar jij je mee identificeert, bepaalt hoe je in het leven staat en hoe je handelt. Dat heb ik zelf ervaren — eerst in de IT, later in trading. In mijn werk identificeerde ik mij met maatschappelijke status en aan het begin van mijn tradingcarrière liet ik mijn mentale welzijn bepalen door winst of verlies. Externe uitkomsten hadden daarmee een grote invloed op hoe ik mij voelde en wie ik dacht te zijn. In mijn jongere jaren dacht ik dat ik betekenis kon vinden in een goede baan, in een verantwoordelijke functie die status en zekerheid gaf. Werk waarin ik een grote verantwoordelijkheid had. Later zocht ik diezelfde betekenis in trading. Winst voelde goed, verlies voelde slecht en mijn welzijn hing af van individuele trades. Wat ik toen ervaarde, noem ik nu mentaal materialisme: het koppelen van je identiteit aan externe uitkomsten. Pas toen ik mijn focus verlegde van resultaat naar geduld en proces — juist omdat de resultaten achterbleven en ik het meer dan zat was om te verliezen — begon het resultaat zich bijna geruisloos te tonen. Ironisch genoeg gebeurde dat door minder hard te werken, iets wat binnen onze prestatiegedreven maatschappij tegenstrijdig aanvoelt. De uitspraak “niet traden is ook traden” is voor beginnende traders vaak lastig te bevatten. Het voelt als een dag werken zonder betaald te krijgen, maar voor mij bleek dit juist de juiste manier te zijn.

Waarmee ik mij mentaal identificeer, daar ga ik mij ook naar gedragen. Dat is geen filosofie, maar neuropsychologie. Het wordt een self-fulfilling prophecy. Veel van die identiteit is niet werkelijk van mij, maar aangeleerd en ingeprent. School, studie, presteren, verantwoordelijkheden, baan, hypotheek, pensioen — veilig en voorspelbaar. Dat is geen echte identiteit, dat is conditionering. En precies die mindset, gericht op maatschappelijke status, prestatie en zekerheid, staat haaks op wat trading vraagt.

De markt is onzeker, onvoorspelbaar en onpersoonlijk, en ook ik probeerde daar bevestiging uit te halen zoals ik gewend was — in de vorm van dollars. Dat bleek niet duurzaam, net zoals het commercieel steeds succesvoller maken van bedrijven, wat ik jarenlang deed in de IT, uiteindelijk ook niet duurzaam bleek.

Een bekende uitspraak luidt: de kaart is niet het gebied. Dat betekent dat mijn gedachten niet de werkelijkheid zijn, dat mijn verleden niet hoeft te bepalen wie ik ben en dat mijn overtuigingen geen feiten zijn. Kortom: ik ben niet mijn denken. Toen ik mij bewust werd van de horizonbeperkende patronen die mij onderbewust aanstuurden, realiseerde ik me dat die kaart mijn wereld bepaalde. Op het moment dat ik daaroverheen begon te kijken en een veel uitgestrekter gebied zag, draaide mijn hele perspectief. Ik liet de kaart los en mijn angsten en onzekerheden werden mijn brandstof — brandstof om te bewegen richting het doel van vrijheid dat ik mij in dat wijdere perspectief voorstelde.

Iets waar ik ontzettend veel van heb geleerd, komt uit het boek Man’s Search for Meaning van Holocaust-overlever Viktor Frankl. Hij beschrijft dat de mens weliswaar geconditioneerd is, maar nooit volledig bepaald. We worden gevormd door omstandigheden en beïnvloed door wat we meemaken, maar we worden er niet door vastgezet. Wat telt, is hoe jij jezelf definieert. Dit inzicht luidde het einde van mijn carrière in de IT in. Ik besefte dat ik vooral bezig was andermans dromen te realiseren — goed betaald, maar weinig vervullend. Ik nam ontslag, we verkochten het huis en kozen voor vrijheid. Dat vroeg moed en confronteerde onzekerheid, zeker omdat mijn tradingresultaten op dat moment nog weinig belovend waren. Tegelijk gaf het nemen van regie over mijn eigen leven een diepe innerlijke rust, vertrouwen en betekenis — iets waar maar weinig tegenop kan. Zoals Steve Jobs het treffend verwoordde:

“Everything around you that you call life was made up by people that were no smarter than you… and you can change it.”

Dat betekent dat ook jij iets kunt creëren wat jouw toekomst kan veranderen. En dat is wat ik ben gaan doen. Ik veranderde mijn verhaal, en daarmee mijn leven.

Wat ik leerde — en nog steeds leer — is dat in het diepe stappen en falen mij verder heeft gebracht dan veiligheid ooit heeft gedaan; dat wat je gelooft waar wordt voor je onderbewuste; dat visualisatie werkt omdat het onderbewuste brein geen onderscheid maakt; en dat je jezelf kunt herdefiniëren. Het heeft mij niet te stoppen gemaakt. Mijn eigen proces werd mijn katalysator. Henry Ford verwoordde het simpel: “Whether you think you can, or you think you can’t — you’re right.”

Trading is daarmee een uitstekende spiegel. Ik hoor studenten reageren wanneer het proces niet loopt zoals zij het graag zouden zien. De woorden verschillen, maar het verhaal is vaak hetzelfde: moeite met accepteren wat is, moeite met controle loslaten, moeite met geduld opbrengen, moeite met matige resultaten en moeite met verlies. Het waarom dat zij zichzelf geven is lang niet altijd de echte oorzaak — het is een verhaal. En het verhaal dat je jezelf vertelt, wordt de grens van je gedrag. Trading vraagt leiderschap, discipline, geduld, beheersing en kalmte onder druk. Mijn suggestie is dan ook om deze kernwoorden bewust te maken tot je eigen overtuiging, bijvoorbeeld: “Vanaf vandaag ben ik een gedisciplineerde trader, gefocust op het proces, die beheersing en kalmte kan opbrengen onder druk — ongeacht of ik win of verlies.”

De kernles die ik uit Frankl's boek haalde is simpel en tegelijk vooruitstrevend: alles kan van je worden afgenomen, behalve één ding — de vrijheid om te kiezen hoe je reageert op wat je overkomt. Toegepast op trading betekent dat: je hebt geen controle over de markt, wel over je houding.

En als jouw houding gekoppeld is aan een groter doel — voor de meesten vrijheid, autonomie en betekenis — dan leer je tijdelijke tegenslagen slikken en doe je wat nodig is, ongeacht de omstandigheden, ongeacht de tijd die het nodig heeft.

Onze angst komt namelijk niet voort uit de toekomst en wat die zal brengen, maar uit de wil die haar probeert te controleren en uit de verhalen die wij onszelf vertellen en vervolgens gaan geloven.

Wat wordt jouw verhaal — als trader, en als mens?

Want het verhaal dat jij vandaag gelooft, kan het succes zijn dat je morgen leeft.

----------

Bekijk hier ook de reflectie op enkele trades van de afgelopen week, met een aantal mooie technische lessen:
⁠broadcast-channel⁠